Apatia, brak pragnienia, wahania energii po SAH. Kiedy warto sprawdzić hormony.
Po SAH może chodzić nie tylko o mózg. Apatia, brak pragnienia, męczliwość. Osobno daje się wyjaśnić wszystko. Razem zaczyna wyglądać inaczej.
To nie jest tekst o diagnozowaniu ludzi przez internet.
To jest tekst o rzeczach, które przez wiele miesięcy były tłumaczone wyłącznie jako „stan po ciężkim krwotoku”, choć z czasem zaczęły układać się w większy wzorzec.
Gdyby ktoś powiedział mi rok temu, że po SAH problemem może być nie tylko mózg, ale też przysadka i hormony, oszczędziłby mi wiele miesięcy chaosu.
Nie dlatego, że mielibyśmy już odpowiedzi.
Dlatego, że wiedziałabym, gdzie patrzeć.
Pełną historię tego, jak zaczęło się u nas układać podejrzenie komponentu hormonalnego, opisałam tutaj:https://www.tetniakwgosciach.pl/kazdy-specjalista-mial-czesciowo-racje-maz-prawie-zginal-pomiedzy-nimi/?ref=beaa-newsletter
Każdy specjalista miał częściowo rację. Mąż prawie zginął pomiędzy nimi.
- Apatia, która wyglądała bardziej jak „wyłączenie systemu” niż depresja
Nie chodzi o smutek.
Chodzi o coś dużo dziwniejszego.
Jakby człowiekowi odcięto wewnętrzny napęd:
brak inicjatywy,
brak energii,
brak „ruszenia z miejsca”,
ogromny koszt poznawczy nawet prostych czynności.
Najłatwiej było to wrzucić do worka:
„uszkodzenie czołowe po SAH”.
Problem w tym, że nasilenie tych objawów zaczęło dziwnie falować.
Zwłaszcza wokół sterydoterapii.
- Poprawa po deksametazonie, której nikt nie umiał sensownie wyjaśnić
Po reembolizacji mąż dostał deksametazon przeciwobrzękowo.
I nagle:
był bardziej obecny,
mniej spowolniały,
miał więcej energii,
więcej inicjatywy,
więcej kontaktu.
Nie chodziło o cud.
Nie chodziło o nagłe ozdrowienie.
Chodziło o wyraźny wzrost „żywotności” mózgu.
A później steryd odstawiono.
I część tego zniknęła.
To był jeden z momentów, który zaczął rozwalać wcześniejszą narrację:
„tak już wygląda pacjent po SAH”.
- Brak pragnienia mimo odwodnienia
To był chyba najbardziej niedoceniony objaw ze wszystkich.
Mąż praktycznie nie pił.
Nie dlatego, że nie miał dostępu do wody.
Nie dlatego, że zapominał.
Po prostu nie czuł pragnienia.
W Limanowej odwodnienie narastało tygodniami.
Później pojawiło się:
pogorszenie neurologiczne,
krzywe widzenie,
neglect,
coraz większe spowolnienie.
Padły nawet sugestie otępienia.
Dopiero później zaczęłam rozumieć, że przewlekłe odwodnienie u pacjenta po SAH może wyglądać jak progres uszkodzenia neurologicznego.
- Rosnący sód, którego nikt nie połączył z całością
Sód pojawiał się w dokumentacji.
Jak wiele innych parametrów.
Tylko że nikt nie patrzył na niego jako część wzorca:
brak pragnienia,
odwodnienie,
zmęczenie,
pogorszenia funkcji,
ogromna męczliwość po wysiłku poznawczym.
Każdy wynik osobno był „jeszcze do zaakceptowania”.
Razem zaczęły wyglądać inaczej.
- Pogorszenie po przeciążeniu poznawczym
To nie wyglądało jak zwykłe zmęczenie.
Kilka trudniejszych pytań.
Dłuższa rozmowa.
Większe obciążenie poznawcze.
I nagle:
poty,
wyczerpanie,
konieczność położenia się,
„gaśnięcie”.
Jakby mózg nie miał rezerwy energetycznej.
- Najbardziej niebezpieczne było to, że wszystko dało się wyjaśnić osobno
I właśnie dlatego tak długo nic się nie składało.
Neurolog widział stan po SAH.
Psycholog widział apatię.
Rehabilitant widział zmęczenie neurologiczne.
Kardiolog widział ciśnienie.
Każdy miał swój fragment.
Pacjent może ginąć pomiędzy poprawnymi fragmentami odpowiedzi.
- To nie jest dowód diagnozy. To jest kierunek, który warto sprawdzić
Nie oznacza to, że każdy pacjent po SAH rozwija niewydolność przysadki.
Ale literatura medyczna od lat opisuje, że część objawów przypisywanych wyłącznie uszkodzeniu neurologicznemu może mieć również komponent hormonalny.
Hypopituitarism following aneurysmal subarachnoid haemorrhage – PubMed
I być może największym problemem nie jest sama rzadkość tych zaburzeń.
Tylko to, że wielu pacjentów nigdy nie trafia do miejsca, w którym ktoś połączy wszystkie elementy naraz.
Bo kiedy system raz uzna, że „taki już jest”, bardzo często przestaje szukać dalej.
- Co można sprawdzić, jeśli ten wzorzec brzmi znajomo
To nie jest lista „do samodzielnego leczenia”.
To jest mapa badań, o które warto zapytać lekarza, jeśli po SAH pojawiają się objawy sugerujące możliwy komponent hormonalny.
Oś nadnerczowa
kortyzol poranny,
ACTH.
Oś tarczycowa
TSH,
fT4.
Oś gonadalna
LH,
FSH,
testosteron lub estradiol.
Oś somatotropowa
IGF-1.
Gospodarka wodno-elektrolitowa
sód,
osmolalność surowicy,
osmolalność moczu.
Dodatkowo
prolaktyna.
Nie wszystkie te badania zleci jeden lekarz.
Część zwykle prowadzi endokrynolog, część neurolog, część można wykonać prywatnie z krwi.
Warto mieć tę listę przy sobie na wizycie.
Nie po to, żeby „udowodnić teorię”.
Po to, żeby nie przeoczyć czegoś tylko dlatego, że pacjent został już wcześniej opisany jako „typowy po krwotoku”.
Jeśli też próbujesz zrozumieć rzeczy, które „nie trzymają się kupy” po SAH albo innym uszkodzeniu mózgu, możesz zapisać się tutaj.
Piszę o rzeczach, które giną pomiędzy neurologią, rehabilitacją i codziennym życiem opiekuna.
Tętniak w gościach
Źródła dla osób, które chcą czytać dalej
